تدوین مدل محلۀ آسیب‌پذیر بر اساس پیشایندهای خانواده، همسالان و نگرش به مصرف مواد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه لرستان، استان لرستان.

2 استادیار گروه آموزشی روانشناسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

3 دانشیار گروه آموزشی روانشناسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

چکیده

محله، زمینه و بستری برای بروز آسیب‌ها و مسائل اجتماعی بخصوص در سطح خانواده است. بحث آسیب‌پذیری محله به ویژه از لحاظ مصرف مواد، یکی از چالش‌های فکری و روانی مردم در برخی محلات مرکزی شهر تهران است، به‌ طوری که طبق آمارهای توصیفی این پژوهش، بیش از 70 درصد مشارکت‌کنندگان در محلات مرکزی شهر بر اساس پیشایندهای خانواده، همسالان و نگرش به مصرف مواد با آسیب‌پذیری محله مواجه‌اند، لذا این موضوع هدف و مسئلۀ اصلی پژوهش است. در این تحقیق 460 نفر به عنوان نمونۀ تحقیق بر حسب روش کمی و استفاده از آماره‌های پارامتری، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر بررسی شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد بر حسب رگرسیون چندگانه مدل به خوبی با داده‌ها منطبق است و مجموعه متغیرهای مستقل، 0.579 درصد از واریانس محلۀ آسیب‌پذیر را پیش‌بینی می‌کنند. میزان ضرایب استانداردشده یا بتا  برای نظارت خانواده (0.068) و مصرف مواد در خانواده (0.004-) معنادار نیست و تعارض خانواده و نگرش به مصرف مواد به ترتیب با ضرایب بتای 0.376 و 0.222 بیشترین و همسالان منحرف با ضریب بتای 0.178 کمترین قدرت تبیین‌کنندگی واریانس محلۀ آسیب‌پذیر را در بین افراد نمونه دارند. مطابق نتایج تحقیق، متغیرهای مستقل به خوبی تغییر متغیر وابسته (آسیب‌پذیری محله) را در مدل تحقیق تبیین می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a vulnerable local model based on family, peers, and attitudes toward to drug use

نویسندگان [English]

  • Roghayeh Alaei 1
  • Mohammad Ali Sepahvandi 2
  • Ezatollah Ghadampour 3
1 Ph.D student in Educational Psychology, Psychology Department, Lorestan University, Lorestan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Lorestan University, Lorestan, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology, Lorestan University, Lorestan, Iran
چکیده [English]

The local, its social and human environments, especially at the family level, have provided a ground for many problems and problems in the city of Tehran. Discussion of the vulnerability of the local, especially in terms of the drug use, is one of the mental and mental challenges of people in some of the city's central locals, according to the descriptive statistics of this study, more than 70% of the participants in the central locals Tehran with local vulnerabilities are based on family, peers, and attitudes toward to drug use, so this has shaped the main goals of the research. In this research, 460 people were selected as a research sample based on quantitative method and using parametric statistics, multiple regression and path analysis. The research findings show that based on some regression models, the model is well compatible with the data and independent variables predict 0.579 percent of the probability of vulnerability in the variance range. The standardized coefficients of beta (Beta) for family monitoring (0.068) and substance use in the family (0.004-) are not significant and the conflict with coefficient beta 0.376 family has the highest lexical ability coefficient in the eligible area, and then the variable of vision the drug use with a beta of 0.222 and deviant peers with a beta of 0.178 is the lowest definition of power among sample individuals. According to the results of the research, the independent variable explains well the variation in the dependent variable (vulnerability zone) in the research model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vulnerable local
  • youth
  • family
  • peers
  • Attitude towards to drug use
  • Tehran city

ابراهیمی، محمد محسن (1393). روﻳﻜﺮد ﭼﻨﺪ ﻧﻬﺎدی ﺑﻪ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از جرائم ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر و روان‌گردان ﺑﺎ تأکید ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺘﺎد ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر. پایان‌نامه ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ارﺷﺪ دانشگاه تهران.

اﺗﮑﻨﺴ‌‌ﯿﻮن، رﯾ‌‌ﺘﺎل؛ آﺗﯿﮑﺴ‌‌ﻮن، رﯾﭽ‌‌ﺎردس؛ ﻫ‌ﯿﻠﮕﺎرد، ارﻧﺴﺖر (1395). زﻣﯿﻨﻪ روان‌شناسی (ﺟﻠﺪ 1). ﺗﺮﺟﻤﻪ: ﮔﺮوه ﻣﺘﺮﺟﻤﺎن، اﻧﺘﺸﺎرات رشد.

اداره تحول و بهره‌وری اداری (1393). درسنامه اعتیاد و راه­های پیشگیری از آن. مدیریت برنامه، بودجه و توسعه. دانشگاه ایلام

اسلام­دوست، ثریا (1389). اعتیاد (سبب­شناسی و درمان). تهران. دانشگاه پیام نور.

پروین، ستار؛ درویشی فرد، علی‌اصغر؛ کاظمی، قباد (1395). بی‌سازمانی اجتماعی و آسیب‏‌های پنهان شهری (مطالعه موردی: محلۀ هرندی). مطالعات جامعه‌شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق). دوره 23، شماره 1، تابستان 1395، صفحه 91-121.

پیام مشاور (1388). ویژه­نامه اعتیاد. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مرکز مشاوره دانشگاه تهران.

ترکمان، مهدی (1388). بررسی عوامل مؤثر بر گرایش نوجوانان و جوانان پسر شهرستان کرج به خرده­فرهنگ جرم (با تأکید بر مصرف مواد مخدّر). (پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد). تهران: دانشگاه علوم انتظامی. دانشکدۀ فرماندهی و ستاد.

توسلی، غلامعباس (1393). جامعه‌شناسی شهری. تهران: نشر جامعه‌شناسان.

زﮐﺮﯾﺎﯾﯽ، ﻣﺤﻤﺪﻋﻠﯽ (1390). آﯾﻨﺪه ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر و اﻋﺘﯿﺎد در ﮐﺸﻮر از ﻧﮕﺎه ﻣﺮدم (ﺑﺮ اﺳﺎس ﻃﺮح ﻣﻠﯽ ﻧﮕﺮش اﯾﺮاﻧﯿﺎن ﺑﻪ ﺳﻮءﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر). ﮐﻤﯿﺘﻪ ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر ﻣﺠﻤﻊ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻧﻈﺎم.

ساروخانی، باقر (1390). روش­های تحقیق در علوم اجتماعی (جلد دوم، بینش­ها و فنون). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

سراج زاده، سیدحسین و فیضی، ایرج (1386). عوامل اجتماعی مؤثر بر مصرف تریاک و مشروبات الکی در بین دانشجویان. نامه علوم اجتماعی، شماره 31، پاییز.

سراج­زاده، سیدحسین؛ فیضی، ایرج (1386). عوامل اجتماعی مؤثر بر مصرف تریاک و مشروبات الکلی در بین دانشجویان. نامه علوم اجتماعی، شماره 31.

سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه (1395). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: آگاه، چاپ دهم.

سهرابی، فرامرز؛ هادیان، مینا؛ دائمی، حمیدرضا؛ اصغرنژاد فرید، علی‌اصغر (1387). اثربخشی برنامه آموزشی رفتارهای سالم در نگرش دانشجویان نسبت به سوءمصرف مواد. مجله علوم رفتاری، دوره 2، شماره 3، (صص 220-209).

سیف، علی­اکبر (1394). روانشناسی پرورشی نوین (روانشناسی یادگیری و آموزش). تهران: نشر دوران.

شهرداری تهران (1390). گزارش آسیب‌های اجتماعی تهران. خبرگزاری مهر (24 خرداد 1394؛ شناسه خبر: 1626168).

صرامی، حمید (1388). اعتماد به نفس (مهم‌ترین عامل در پیشگیری از گرایش فرزندان به رفتارهای پرخطر). ماهنامه آموزشی- تربیتی پیوند، وزارت آموزش و پرورش، شماره 363، دی ماه 1388.

عباس پور، شهباز؛ شاملو، سعید؛ جزایری، علیرضا و قاضی طباطبایی، محمود (1384). روابط ساختاری عوامل روان‌شناختی خطرزا و حفاظت کننده مصرف مواد مخدر در نوجوانان. فصلنامه رفاه اجتماعی. شماره 5، 19: 31-54.

فیضی، ایرج؛ علی‌بابایی، یحیی؛ رحمتی، محمدمهدی (1389). بررسی تأثیر خانواده، دوستان و محله بر مصرف مواد مخدر. بررسی مسائل اجتماعی ایران. دوره 1، شماره 4، زمستان.

کلانتری، خلیل (1382). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی و اقتصادی. انتشارات شریف.

کدیور، پروین (1393). روانشناسی تربیتی. تهران: نشر سمت.

کرلینجر، فردریک نیکلز؛ پدهازور، الازار. جی (1394). رگرسیون چند متغیری در پژوهش رفتاری. (ترجمۀ: حسن سرایی). تهران: سمت.

کریمی، یوسف (1393). نگرش و تغییر نگرش. تهران: نشر ویرایش.

کوهن، بروس (1394). درآمدی به جامعه­شناسی. (ترجمه محسن ثلاثی). تهران: انتشارات توتیا. چاپ سی‌ویک.

محمدخانی، شهرام (1386). مدل ساختاری مصرف مواد در نوجوانان در معرض خطر: ارزیابی اثر مستقیم و غیر مستقیم عوامل فردی و اجتماعی. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی، دانشگاه تربیت معلم، قطب علمی روانشناسی استرس، دوره 1، شماره 2، (صص 14- 5).

محمدخانی، شهرام (1395). پرسشنامۀ عوامل خطرساز و حفاظت­کنندۀ مصرف مواد.

محسنی تبریزی، علیرضا؛ جزایری، علیرضا؛ بابایی، نعمت اله (1392). استراتژی‌های تحقیق محور پیشگیری از سوءمصرف مواد. ناشر: دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.

هومن، حیدرعلی (1393). تحلیل داده­های چند متغیری در پژوهش رفتاری. تهران: نشر پارسا. (الف)

هومن، حیدرعلی (1393). مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. تهران: نشر سمت. (ب)

ولد، جرج؛ برنارد، توماس؛ اسنپیس، جفری (1393). جرم‌شناسی نظری (گذری بر نظریه‌های جرم‌شناسی). (ترجمه: علی شجاعی). تهران: انتشارات سمت.

 

Barton, Hugh. Et al (2003). Shaping Neighbourhoods: A guide for health, sustainability and vitaliy. Spon Press. London and New York.

Brook, J. S. Brook, D. & Richter, L. (2001). Risk factors for adolescent marijuana use across cultures and across time. Journal of Genetic Psychology, 162, 357- 374.

Congress of Local and Regional Authorities of Europe (2002). Urban Crime Prevention: A Guide for Local Authorities. Council of Europe.

Cowan, Robert, (2005). The Dictionary of Urbanism. London, Street Wise Press.

Flanagan, W. C. (1993). Contemporary Urban Sociology. University Press, Cambridge, England.

Kearns A. Parkinson M. (2001). The Significance of Neighborhood. Urban Studies, V. 38, pp 2103-2110.

Muncie, John; Talbot, Deborah; Walters, Reece (2014). Crime: Local and Global. Publisher: Routledge.