عوامل مؤثر بر استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد در نظارت بر عملکرد دولت در فرایند توسعۀ محلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

چکیده

سازمان‌های مردم‌نهاد از جمله ظرفیت‌های عظیم مردمی‌اند که می‌توانند در عرصه‌های مختلف مدیریت اجتماعی محلی نقش‌آفرین باشند، یکی از اساسی‌ترین محورهایی که در آن می‌توان از این ظرفیت بهره گرفت، بحث نظارت است. در مقالۀ حاضر تلاش بر آن است که با استخراج عوامل مؤثر بر این موضوع، بستر طراحی مدلی برای بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در امر نظارت بر عملکرد دولت فراهم شود. شرایط متفاوت زیرساخت‌های اجرایی و عوامل مترتب بر آن در ایران نسبت به دیگر کشورها، استفاده از تجربیات مشابه را دشوار و لزوم تأکید بر ایجاد بستری بومی را مشخص می‌سازد. بدین منظور تلاش شده است با استفاده از روش تحلیل مضمون و با مصاحبه با 35 نفر از افراد صاحب‌نظر در سه طیفِ مسئولان مرتبط دولتی، فعالان سازمان‌های مردم‌نهاد موفق و سازمان‌های مردم‌نهاد بین‌المللی فعال در ایران، مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر چگونگی استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد در امر نظارت بر عملکرد دولت استخراج شود تا برای مراحل بعدی استفاده از این ظرفیت، پایه‌ای علمی باشد. مضامین فراگیر و اصلی حاصل تحلیل مضمونی اندیشه‌های صاحب‌نظران عبارت است از: قانون، لزوم اعتماد متقابل، آموزش و توانمندسازی متقابل دولت و سازمان‌های مردم نهاد، اصل مطالبه‌گری در سازمان‌های مردم نهاد، لزوم تأسیس یک نهاد تسهیلگر غیر سیاسی و تلقی‌های مشابه از مفهوم نظارت. نتایج تحقیق بیانگر آن است که اولین قدم در راه بسترسازی مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در نظارت بر عملکرد دولت به سرانجام رسیدن قانون سازمان‌های مردم‌نهاد است. گام دوم ایجاد زمینه اعتماد متقابل دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد به هم است که در مضامین مستخرج بعدی یعنی آموزش و توانمندسازی متقابل دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد از یکسو و ایجاد یک نهاد تسهیلگر غیر سیاسی برای ایجاد هماهنگی‌های لازم از سوی دیگر متبلور شده است، نهایتاً ایجاد فضای مفهومی مشابه از امر نظارت، عملیاتی‌شدن ایدۀ پژوهش را هموارتر خواهد ساخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors that affecting the use of nongovernmental organizations capacity in monitoring the government performance in the local development process

نویسندگان [English]

  • Masoud Saliani 1
  • Mansour Vosoughi 2
1 Ph.D. student of sociology of economics and development, Research sciences Department,Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Nongovernmental organizations (NGOs) are one the great masses of people that can play a role in various fields of local social management. One of the most basic ways in which this capacity can be utilized, is the issue of supervision. In the present article, it is attempted to extract the effective factors on this issue and provide a framework for designing a model to assess the factors affecting the nongovernmental organizations involvement in monitoring the government performance. Different situations of the implementation infrastructure and the factors that affect it in Iran, in comparison with the other countries, make it difficult to use similar experiences hence it  specifies  the need to establish a native environment. So it has been attempted to use the thematic analysis method and interviews with 35 qualified individuals in three categories of government-related authorities, successful NGOs’s active agents and international nongovernmental organizations which are active in Iran, To be extracted the most important factors influencing the use of the capacity of NGOs in monitoring the government performance so that for the next steps, using this capacity being a scientific basis. The main themes of the thematic analysis of the thoughts & ideas of the experts include:  the law, the need for mutual trust, the training and mutual empowerment of the government and the NGOs, the principle of demand in the organizations of the people, the need for the establishment of a non-political facilitator and similar vision concerning the concept of supervision. The results of the study indicate that the first step in establishing the participation of nongovernmental organizations in overseeing the government''s performance is the finalization of the law of nongovernmental organizations. The second step is to create the basis for the mutual trust between the government  and the non-governmental organizations, which is further elucidated in the following subjects, namely, the training and mutual empowerment of the government and NGOs on the one side, and the establishment of a non-political facilitator in order to create the necessary coordination, on the other side, ultimately creating a similar conceptual space of supervision will  make the operation of the research idea, smoother.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Subject Analysis
  • government
  • NGOs
  • Performance Monitoring

استراوس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی؛ نظریۀ مبنایی. ترجمه: بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

آریان‌پور، لیلا (1387). تبیین نقش سازمان‌های غیر دولتی جوانان به عنوان حاملان اصلی سرمایۀ اجتماعی در توسعۀ اجتماعی. پژوهش‌نامۀ علوم اجتماعی. سال 2. شمارۀ 3.

الوانی، سید مهدی؛ شیروانی؛ علیرضا (1385). سرمایۀ اجتماعی (مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها). تهران: انتشارات مانی، چاپ اول.

بوچانی، محمدحسین (1385). سازمان‌های مردم‌نهاد در تعامل با شوراها. ماهنامۀ شوراها، شماره ‌8.

حسینی، میرزاحسن (1389). تأثیر استراتژی‌های سازمان‌های غیر دولتی در ایجاد و ارتقاء سرمایۀ اجتماعی. فصلنامۀ مطالعات مدیریت انتظامی. سال پنجم، شمارۀ اول. صص 100-82.

خزایلی‌پارسا، فاطمه (1382). سازمان‌های غیر دولتی؛ تاریخچه، تعریف و ویژگی‌ها. جلد اول، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.

دماری، بهزاد؛ حیدرنیا، محمدعلی؛ رهبری بناب، مریم (1393). نقش و عملکرد سازمان‌های مردم‌نهاد در حفظ و ارتقای سلامت جامعه. فصلنامۀ پایش، سال 13، شمارۀ 5، مهر-آبان 1393.

طالب، مهدی و بخشی زاده، حسن (1391). تعاونی‌های روستایی و حکمرانی روستایی در ایران. توسعۀ محلی، دوره 4، شماره 2، زمستان 1391.

فوکویاما، فرانسیس (1379). پایان نظم. ترجمه: غلامعباس توسلی. اتشارات جامعه ایرانیان.

قانعی‌راد، محمدامین؛ حسینی، فریده (1384). ارزش‌ها، شبکۀ روابط و مشارکت در سازمان‌های غیر دولتی (مطالعۀ تجربی در بین جوانان). مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، دورۀ 6، شمارۀ 3.

کاملی، محمدجواد؛ رضایی، علی (1390). عوامل مؤثر بر اشراف اطلاعاتی بر سازمان‌های مردم‌نهاد شهر همدان در سال 1387. فصلنامۀ مطالعات مدیریت انتظامی. بهار، سال 6، شمارۀ 1.

کلمن، جیمز (1377). بنیادهای نظریۀ اجتماعی. ترجمۀ: منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.

گلشن‌پژوه، محمودرضا (1381). راهنمای سازمان‌های غیر دولتی. تهران: موسسۀ فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.

مقیمی، سیدمحمد (1383). کارآفرینی در نهادهای جامعۀ مدنی؛ پژوهشی در سازمان‌های غیر دولتی ایران. موسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران و مرکز کارآفرینی دانشگاه تهران.

هانگر، جی.دیوید و دیگران (1384). مبانی مدیریت استراتژیک. ترجمه: دکتر سید محمد اعرابی وداود ایزدی، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

 

Buček J. & Smith B. (2000). New Approaches to Local Democracy: Direct Democracy, Participation and the „Third Sector. Environment and Planning C: Government and Policy. V. 18, pages 3-16. http://www.humannageografia.sk /bucek/Bucek_Smith_EaP_2000.pdf. Accessed 1 November 2011

Haque, M. S. (2004). “Governance based on partnership with NGOs: implications for development and empowerment in rural Bangladesh.” International Review of Administrative Sciences. 70(2), 271-290. http://profile.nus.edu.sg/fass/polhaque/iras-ptnr.pdf Accessed 29 November 2011.

Hilderbrand ME (2002). Capacity Building for Poverty Reduction: Reflections on Evaluations of UN System Efforts. Unpublished manuscript, Boston, MA: Harvard University.

Kaplan, A. (1999). The Developing of Capacity, Community Development Resource Association. Cape Town.

LaFond, A. and Brown, L. (2003). A Guide to Monitoring and Evaluation of CapacityBuilding: Interventions in the Health Sector in Developing Countries. MEASURE Evaluation Manual Series, Carolina Population Center, UNC, Chapel Hill.

Mac Abbey, E., (2008). Constructive regulation of nongovernment organizations. The Quarterly Review of Economics and Finance, 48, 370–376.

Mueller-Hirth N (2012). If You Don’t Count, You Don’t Count: Monitoring and Evaluation in South African NGOs. Dev. Change 43(3):649–670.

Snavely, K., & Desai, U. (2001). Mapping local government-nongovernmental organization interactions: A conceptual framework. Journal of Public Administration Research and Theory. 11 (2), 245-264.

Stavros, M.Jacqueline (1998). Capacity Building: A Relational Process of Building Your Organization’s Future. Submitted in partial fulfillment of the requirements for The Degree of Executive Doctorate of Management, Weatherhead School of Management, Case Western Reserve University, and Cleveland, OH.

Tembo, Fletcher (2008). Study on Capacity Development Support Initiatives & Patterns; LCDF Research and Development Phase. Report for SNV Netherlands Development Organisation, October 2008. Overseas Development Institution.