مطالعه جامعه شناختی زمینه‌های افت تحصیلی در روستاهای مرزی سردشت

نویسندگان

گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف مطالعه زمینه های افت تحصیلی دانش‌آموزان در روستاهای مرزی شهرستان سردشت، با تمرکز بر ویژگی‌های اجتماعی-اقتصادی حاکم بر منطقه انجام گرفته است. هدف فرعی پژوهش، شناسایی نگرش دانش‌آموزان و خانواده‌ها نسبت به تحصیل و آموزش است.
این پژوهش با رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی و با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای انجام شده است. جامعۀ آماری مطلعان محلی شامل دانش‌آموزان، معلمان و والدین در سه روستای مرزی سردشت شامل قلعه‌رش، بیوران و درمان‌آباد است. نمونه‌گیری به شیوۀ هدفمند بوده و پس از مصاحبه با ۲۴ نفر از افراد ۱۵ تا ۴۰ ساله، اشباع نظری حاصل شده است.
با انجام مراحل کدگذاری باز و محوری، مقوله‌هایی نظیر «فقر و زوال منابع»، «بی ثباتی حیات و راهبردهای بی ثبات»، «بسترهای ناکارآمد» و «بحران سرمایۀ انسانی و جابجایی ارزش‌ها» استخراج شدند و در نهایت کد هسته‌ای به‌صورت زیر تبیین شد: مهاجرت ناشی از فقر ساختاری و تشدید آن از طریق بسترهای ناکارآمد (اقتصادی، نهادی، آموزشی) به افت تحصیلی و زوال سرمایۀ انسانی در مناطق مرزی منجر می‌شود. این یافته نشان داد اولویت‌دادن به درآمدهای آنی (مانند مهاجرت کاری) به‌دلیل نبود فرصت‌های مولد پایدار، ارزش تحصیل را در میان خانواده‌ها کم‌رنگ کرده است. همچنین، نگرش ابزارگونه و اقتصادی خانواده‌ها به تحصیل که براساس انتظار استخدام و درآمدزایی شکل گرفته اما محقق نشده، سبب افت تحصیلی دانش‌آموزان شده است.
افت تحصیلی در روستاهای مرزی سردشت، معضلی حاد و چندوجهی است که ریشه در عوامل ساختاری اقتصادی-اجتماعی و به‌ویژه پدیدۀ مهاجرت دارد و نیازمند مداخلات سیاستی متناسب با درک مردم محلی است

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Sociological Study of the Contexts of Educational Dropout in Border Villages of Sardasht

نویسندگان [English]

  • Saeed Soltani Bahram
  • Omid Rahmannezhad
Department of Sociology, Faculty of Literature & Humanities, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

This research aims to study the contexts of student academic dropout in border villages of Sardasht County, focusing on the socio-economic characteristics of the region. The secondary objective of the research is to identify the attitudes of students and families towards education and training.
This research was conducted with a social interpretive approach and using the grounded theory method. The statistical population of local informants includes students, teachers, and parents in three border villages of Sardasht, including Qaleh-e-Rash, Biyoran, and Darmanabad. The sampling was purposive, and theoretical saturation was achieved after interviewing 24 people aged 15 to 40.
By conducting open and axial coding stages, categories such as "poverty and resource depletion", "life instability and unstable strategies", "inefficient platforms" and "human capital crisis and value displacement" were extracted and finally the core code was explained as follows: Migration caused by structural poverty and its intensification through inefficient platforms (economic, institutional, educational) leads to educational decline and human capital decline in border areas. This finding showed that prioritizing immediate incomes (such as labor migration) due to the lack of sustainable productive opportunities has diminished the value of education among families. The instrumental and economic attitude of families towards education, which was formed based on the expectation of employment and income generation but was not realized, has caused students to drop out of school.
Educational decline in the border villages of Sardasht is an acute and multifaceted problem that is rooted in socio-economic structural factors, especially the phenomenon of migration, and requires policy interventions that are tailored to the understanding of the local people

کلیدواژه‌ها [English]

  • Border Villages of Sardasht County
  • Educational Dropout
  • Strutural Poverty
  • Migration

مراجع

آهویی، مهدی و زاع، شیما (1403). ماندن یا مهاجرت مجدد )مطالعه عوامل مؤثر بر ناپایداری مهاجرت بازگشتی در میان نیروی کار ماهر و متخصص ایرانی). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. 13(4). 533-549. https://doi.org/10.22059/jisr.2024.376181.1502
احمدرش، رشید (1397). دیالکتیک مرز و توسعه: تحلیل جامعه‌شناختی دشواری‌های توسعه پایدار در مناطق مرزی غرب کشور. توسعه محلی (شهری–روستایی). 10(2). 183- 206.  https://doi.org/10.22059/jrd.2019.71111
افضلی، مهناز، دلاور، علی و افضلی، افشین (1393). فراتحلیلی بر پایان نامه های انجام شده در حوزه افت تحصیلی. فصلنامه اندازه گیری تربیتی, 5(17), 23-43. https://doi:10.22054/jem.2015.322
امیرپناهی، محمد، طالب، مهدی و میرزایی، حسین (1394). بازار مرزی و مناطق روستایی: بررسی نقش و جایگاه روستاییان در بازار مرزی شهرستان بانه. پژوهش های روستائی. 6(3)، 515-544.   https://doi.org/10.22059/jrur.2015.56059
امین فر، مرتضی (1367). علل و عوامل اُفت‌تحصیلی و چگونگی کاهش آن. تعلیم و تربیت، 4(1و2)، 36-39.
بدری، امیرحسین (1402). بررسی عوامل موثر بر اُفت‌تحصیلی دانش‌آموزان. دومین کنفرانس بین‌المللی و سومین همایش ملی یافته‌های نوین در مدیریت و روانشناسی. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
بقایی، حسین، پاکدوست، نسرین، خضری، زینت، برادری، نوشین (۱۴۰۳). بررسی کیفی عوامل موثر در افت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی در شهرستان ارومیه، فصلنامه سلامت و آموزش در دوران کودکی، ۵(۱)، ۱۳۵-۱۲۱.  https://doi:10.32592/jeche.5.1.121
جنکینز، ریچارد (1385). پیر بوردیو، ترجمه لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان، تهران: نی.
حسین بر، محمدعثمان و بلوچ زهی، اسلم (1400). افت تحصیلی در مناطق پیرامونی (مورد مطالعه: دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر نیک‌شهرِ استان سیستان و بلوچستان)، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 10(3)، 805-829.  https://doi:10.22059/jisr.2021.312463.1143
دانش، پروانه و علی­پور، پروین (1392). مطالعۀ عوامل مرتبط با احساس آنومی فردی در میان دانشجویان (مطالعۀ موردی دانشجویان دانشگاه تهران). مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 2(2)، 203-224. https://doi:10.22059/jisr.2013.78811
ذاکری زاده، آزیتا (1401). اُفت‌تحصیلی و مؤلفه‌های آن با گویه‌های‌هیجانی. پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، 5(51)،373-345.
رستم‌زاده، فرشید، اسدی، صنم، اسدی، سونا (1402). بررسی علل افت تحصیلی دانش‌آموزان مدرسه مصیب کاظمی‌شهرستان ارومیه و ارائه راهکار های عملی برای کاهش آن. پنجمین کنفرانس بین المللی مدیریت و صنعت. 31 مرداد، تهران.
شارع پور، محمود (1401). جامعه شناسی آموزش و پرورش، تهران، انتشارات سازمان‌ مطالعه ‌و تدوین‌ کتب‌ علوم ‌انسانی ‌دانشگاهها (سمت)، چاپ پانزدهم.
شجاعی شمیرانی، رضا، ابراهیم زاده، عیسی، شفیق، نرگس، نوروززاده، رضا (1400). بررسی فراتحلیلی بعضی عوامل خانوادگی، فردی و آموزشی مؤثر در اُفت‌تحصیلی دانش‌آموزان مقطع متوسطه. تعلیم و تربیت، 37(1)، 33-52. 
شفیعی، صابر و دوستی، انور (1399). بررسی دلایل افت تحصیلی دانش آموزان، مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، 2(13). 42-52.
شهبازی، محمد، حاتمی، سامان (1404). بررسی عوامل موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم در شهرستان اسلام آباد غرب، بیست و دومین کنفرانس ملی حقوق، علوم اجتماعی و انسانی، روانشناسی و مشاوره، شیروان
عنبری، موسی و احمدی‌فر، رشید و عبده‌زاده، سیروان. (1404). تله فضایی فقر و پیامدهای برساخت پدیده کولبری در مناطق مرزی. جامعه شناسی فرهنگ و هنر، 7(2). 41-57. https://doi.org/10.22034/scart.2024.139849
عنبری، موسی و عبده‌زاده، سیروان (1399). برساخت اجتماعی پدیده کولبری در مناطق مرزی غرب ایران (واکاوی زیست جهان انتقادی کنشگران محلی در شهرستان بانه). توسعه محلی (روستایی–شهری)، 12(1). 153-185. https://doi.org/10.22059/jrd.2020.305267.668564 .
قلی زاده، آذر (1381). جامعه شناسی آموزش و پرورش، تهران، انتشارات محتشم، چاپ دوم.
گلاسر، ویلیام (1402). مدارس بدون شکست، ترجمه ساده حمزه و مژده حمزه تبریزی، تهران: انتشارات رشد. چاپ نهم.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی: ضدروش (منطق و طرح در روش شناسی کیفی). تهران: انتشارات جامعه‌شناسان. چاپ دوم
محمدی، صباح (1401). بررسی دلایل اُفت‌تحصیلی دانش‌آموزان شهر مریوان. دهمین کنفرانس پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی. دانشگاه تهران.
موحدی، رضا، و سامیان، مسعود (1397). بررسی عوامل موثر بر مهاجرت روستاییان در شهرستان سردشت. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی (چشم انداز جغرافیایی)، 13(1)، 163-177. 
مومنی، حسن و سلطان آبادی، ملیحه (1397). بازارچه‌های مرزی و امنیت اقتصادی روستاهای پیرامون مطالعه مورد: بازارچه مرزی باجگیران. جغرافیا و روابط انسانی، 1(2)، 176-192.
 
 
Afzali, M., Delavar, A. & Afzali, A. (2014). Meta Analysis of Thesises about Academic Failure. Quarterly of Educational Measurement, 5(17), 23-43. https://doi:10.22054/jem.2015.322 (In Persian)
Ahmadrash, R. (2018). Dialectics between Border and Development (Sociological Analysis of the Problems of Sustainable Development in the Western Border Regions of the Country). The Journal of Community Development (Rural-Urban), 10(2), 183-206. https://doi:10.22059/jrd.2019.71111 (In Persian)
Ahouie, M., & Zare, S. (2024). Staying or Re-migrating (A Study of the Factors Affecting the Instability of Return Migration among the Specialists and Professional Iranian Workforce). Social Studies and Research in Iran, 13(4), 533-549. https://doi:10.22059/jisr.2024.376181.1502 (In Persian)
Aminfar, M. (1988).Causes and factors of academic failure and how to reduce it. QJOE; 4 (1 & 2): 36-39. (In Persian)
Amirpanahi, M. , Taleb, M. and Mirzaee, H. (2015). Boundary market and rural areas: Investigating the role of villagers in the boundary market of BANE. Journal of Rural Research, 6(3), 515-544. https://doi:10.22059/jrur.2015.56059 (In Persian)
Anbari, M., Ahmadifar, R., & Abdezade, S. (2025). Spatial trap of poverty and outcomes of construction of Cullbari in border areas of Iranian Kurdistan. Sociology of Culture and Art, 7(2), 41-57. https://doi:10.22034/scart.2024.139849.1377 (In Persian)
Anbari, M. & Abdezadeh, S. (2020). Social construction of Kolbari phenomenon In the Border Areas of Western Iran (Exploring the Critical Life World of Local Activists in Baneh County). The Journal of Community Development (Rural-Urban), 12(1), 153-185. https://doi:10.22059/jrd.2020.305267.668564 (In Persian)
Anderson, C. S. (1982). The search for school climate: A review of the research. Review of educational research, 52(3), 368-420.
Badri, A. H. (2023). Investigating factors affecting students' academic failure, The second international conference and the third national conference on new findings in management, psychology and accounting. Tehran. (In Persian)
Baghaei, H., Pakdoust, N., Khezri, Z., Baradari, N. (2024). Qualitative investigation of the effective factors of the academic draft of primary school students in Urmia city. Journal of Childhood Health and Education. 5(1), 121-135. https://doi:10.32592/jeche.5.1.121 (In Persian)
Danesh, P. & Alipoor, P. (2013). Study of factors related to the feeling of individual anomie among students (Case study of Tehran University students). Social Studies and Research in Iran, 2(2), 203-224. https://doi:10.22059/jisr.2013.78811 (In Persian)
Galyon, C. E., Blondin, C. A., Yaw, J. S., Nalls, M. L., & Williams, R. L. (2012). The relationship of academic self-efficacy to class participation and exam performance. Social Psychology of Education, 15(2), 233-249.
Glasser, W., (2023). Schools Without Failure, Traslated by Sadeh Hamzeh & Mozhdeh Hamzeh Tabrizi, Tehran, Roshd Publication, Ninth Edition.
Gholizadeh, A. (2002). Sociology of Education, Tehran, Mohtasham Publications, second edition. (In Persian)
Hannon, B. (2014). Predicting college success: The relative contributions of five social/personality factors, five cognitive/learning factors, and SAT scores. Journal of education and training studies, 2(4), 46-58.
Hyman, H. (2020). The Value Systems of Different Classes: A Social Psychological Contribution to the Analysis of Stratification. (Reprint Series in Social Sciences) Paperback, USA, Irvington Pub
Hosseinbor, M. O. & Balochzehi, A. (2021). Educational decline in Peripheral Areas (Case study: high school students in Nikshahr, Sistan and Baluchestan province). Social Studies and Research in Iran, 10(3), 805-829. https://doi:10.22059/jisr.2021.312463.1143 (In Persian)
Jenkins, R. (2006). Pierre Bourdieu, Translated by Joafshani, L. & Chavoshiyan, H., Tehran, Ney Publication. (In Persian)
Miller, D. L. (2016). Gender, Field, and Habitus: How Gendered Dispositions Reproduce Fields of Cultural Production. Sociological Forum, 31(2). June.
Mohammadpour, A. (2013). Anti-Method (Logic and Design in Qualitative Methodology), Tehran, Jeme-e-shenasan Publication. (In Persian)
Mohammadi, S., (2022). Investigating the reasons for academic failure among students in Marivan. 10th International Conference on Management Research and Humanities in Iran, Tehran. (In Persian)
Momeni, H., & soltanabadi, M. (2018). Border Markets and Economic Security of Villages around the Case Study: Bajeriyaran Border Market. Geography and Human Relationships, 1(2), 176-192. (In Persian)
Movahhedi, R., & Samiyan, M. (2018). Identifying Factors Affecting on Rural Immigration to Sardasht City, journal of Studies of Human Settlemnets planning (JSHSP), 13(1), 163-177. (In Persian)
Nash, R. (1990). Bourdieu on Education and Social and Cultural Reproduction: British Journal of Sociology of Education. 4. 431-447.
Rostamzadeh, F., Asadi, S., & Asadi, S. (2023). Investigating the causes of academic decline among students of Mosayeb Kazemi School in Urmia City and providing practical solutions to reduce it, The fifth international conference on management and industry, Tehran. (In Persian)
Shafiei, S., & Doosti, A. (2000).Investigating the reasons for students' academic decline, Journal of Islamic Sciences Research and Studies, 2(13). 42-52. (In Persian)
Shahbazi, M., & Hatami, S. (2015). Study of factors affecting academic decline of secondary school students in West Islamabad County, 22nd National Conference on Law, Social and Human Sciences, Psychology and Counseling, Shirvan. (In Persian)
Sharepoor, M. (2022). Sociology of Education, Tehran, SAMT Publication. (In Persian)
Shojaa’ee Shemiraani, R., Ebraahimzaadeh, E., Shafiq, N., & Noroozzaadeh, R. (2021). Familial, Personal, and Educational Factors Affecting School Failure among High School Students: A Meta-Analysis. QJOE, 37(1) :33-52. (In Persian)
Zakerizadeh, A., (2022), Academic failure and its components with emotional items. New advances in psychology. 5(51), 345-373. (In Persian)
 
توسعه محلی (روستائی-شهری)
دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33
پائیز و زمستان 1404
دی 1404
صفحه 385-403

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار