تحلیل زمینه‌های اجتماعی شکل‌گیری فردگرایی در ایران

نویسنده

گروه انسان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در جوامعی که همبستگی اجتماعی براساس قوانین (همبستگی ارگانیک) صورت می‌گیرد، فردگرایی اغلب به‌عنوان ماحصل تغییر تولید اقتصاد کشاورزی به اقتصاد صنعتی و تخصص‌گرایی بررسی می‌شود. بااین‌حال در جوامعی مانند ایران که مدرنیته را از طریق ورود فناوری و تغییر سبک زندگی تجربه کرده‌اند، فردگرایی وضعیت دیگری دارد. مقالۀ حاضر با تحلیل نوشتارها، گفتگوها و مصاحبه با متخصصان حوزۀ اجتماعی-فرهنگی، چگونگی شکل‌گیری فردگرایی را مطالعه و وضعیت ناهنجاری و نابسامانی آن را تحلیل می‌کند.
یافته‌ها نشان می‌دهد افراد در خانوادۀ هسته‌ای یاد می‌گیرند با تکیه بر ارزش‌های زندگی اقتصادی یا با درنظرگرفتن هدف بقای زندگی یا پیشرفت، از ارزش‌های جمعی وابسته به زندگی سنتی و خانوادۀ گسترده و حتی ارزش‌های دینی وابسته به زندگی جمعی عبور کنند. مفهوم پیشرفت اقتصادی در جهان امروز به‌گونه‌ای می‌تواند اذهان را تحت تأثیر قرار دهد که افراد «دیگری» را رقیب یا مانع پیشرفت بدانند. در اینجا افراد در صورتی به ارزش‌های اجتماعی-دینی بها می‌دهند یا در کنار دیگری قرار می‌گیرند که آن ارزش یا فرد، ابزاری برای سودرسانی باشد. افراد در دنیای مدرن در صورت اجرای قوانین، در هنگام مشارکت اقتصادی، خواه‌ناخواه برای همبستگی اجتماعی ارگانیک و زندگی اجتماعی همراه با شکل‌بخشیدن به فردیت خود تلاش می‌کنند. در صورت نبود مشارکت برای تولید اقتصادی نیز با نادیده‌گرفتن قوانین اجتماعی، فردگرایی حالت ناهنجار و نابسامان پیدا خواهد کرد

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Social Contexts of the Formation of Individualism in Iran

نویسنده [English]

  • Ahmad Naderi
Department of Anthropology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

In societies where social cohesion is founded on established norms (organic solidarity), individualism is frequently analyzed as a consequence of the transition from an agricultural economy to an industrial economy and increased specialization. However, in societies like Iran that have undergone modernization through technological advancements and lifestyle transformations, individualism occupies a distinct position.
The present article, through the analysis of writings, conversations, and interviews with socio-cultural specialists, investigates the development of individualism in order to examine its atypical and disordered condition. The research findings indicate that, on the one hand, individuals within nuclear families tend to move beyond the collective values linked to traditional life and the extended family, as well as religious values associated with communal living, instead prioritizing economic values or focusing on goals such as survival and progress. The notion of economic advancement in contemporary society can shape perceptions in a way that leads individuals to view others as rivals or impediments to progress. This is where individuals either uphold socio-religious values or align themselves with the “other” when that value or person is perceived as a source of benefit. Individuals in the modern world, when social norms are upheld during economic engagement, inevitably seek to foster organic social solidarity and social cohesion while simultaneously shaping their own identities. Conversely, in the absence of participation in economic production and when social rules are disregarded, individualism tends to become abnormal and disordered

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family
  • Individualism
  • Moral individualism
  • Nation-state
  • Religion
  • Social Solidarity

مراجع

اصغری، سیدعلی (1399). مفهوم‌شناسی فردگرایی در ایران و نسبت آن با مفاهیم کلاسیک فردگرایی. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، ۷(۱۵)، ۹–۳۰. 
اعظم‌آزاده، منصوره و توکلی، عاصفه (۱۳۸۶). فردگرایی، جمع‌گرایی و دینداری. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۳(۹)، ۱۰۱–۱۲۶.
باوومن، زیگمونت (۱۴۰۲). عشق سیال: در باب ناپایداری پیوندهای انسانی (ع. ثابتی، مترجم). انتشارات ققنوس.
بودون، ریمون (۱۳۸۳). منطق کنش اجتماعی (ع. ح. نیک‌گهر، مترجم). نشر جاوید.
جوادی یگانه، محمدرضا و هاشمی، سید ضیاء (۱۳۸۷). نگاهی جدید به مناقشه فردگرایی و جمع‌گرایی در جامعه‌شناسی. نامه علوم اجتماعی، (۳۳)، ۱۳۱–۱۶۱.
روث‌ستاین، بو (۱۳۹۳). دام‌های اجتماعی و مسئله اعتماد (ل. رهبری و دیگران، مترجمان). انتشارات آگه.
ریتزر، جورج (۱۴۰۱). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر (م. ثلاثی، مترجم). انتشارات علمی.
سریع‌القلم، محمود (۱۳۹۶). عقلانیت و توسعه‌یافتگی. انتشارات فروزان روز.
شعیبی، محیا (۱۴۰۰). تبیین میزان فردگرایی با همبستگی اجتماعی در شهروندان تهرانی. تغییرات اجتماعی-فرهنگی، ۱۸(۷۰)، ۷۷–۹۶.  https://doi.org/10.30495/jscc.2021.690271
صادقی فسایی، سهیلا و امینیان، احسان (۱۳۹۳). تحلیل جامعه‌شناختی نظم اجتماعی با توجه به انواع هنجارگرایی و عوامل اجتماعی موثر بر آن. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، ۳(۲)، ۲۸۵–۳۱۰. https://doi.org/10.22059/jisr.2014.53141
غیاثوند، احمد (۱۳۹۴). دنیای زنان در پرتو فضاهای جنسیتی شهری مدرن. توسعه محلی (روستایی-شهری)، ۷(۲)، ۲۹۹–۳۲۲. https://doi.org/10.22059/jrd.2015.60565
فراستخواه، مقصود (۱۴۰۰). ما ایرانیان: زمینه‌کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی. نشر نی.
فلیک، اووه (۱۴۰۱). درآمدی بر تحقیق کیفی (ه. جلیلی، مترجم). نشر نی.
کاظمی، عباس (۱۴۰۱). امر روزمره در جامعه پساانقلابی. فرهنگ جاوید.
کرمی، محمدحسین (۱۳۹۳). فردگرایی به مثابه مطلوبیت‌های افراد در تابع رفاه اجتماعی از منظر اسلام و لیبرالیسم. جستارهای اقتصادی ایران با رویکرد اسلامی، (۲۱)، ۱۶۱–۱۸۱.
گیدنز، آنتونی (۱۳۹۸). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید (ن. موفقیان، مترجم). نشر نی.
نبوی، سیدحسین (۱۴۰۱). فردگرایی و جمع‌گرایی در ایران (تحلیلی از وضعیت اخلاق اجتماعی). مرکز رصد فرهنگی.
Asghari, S. A. (2020). Conceptualization of individualism in Iran and its relation to classical concepts of individualism. Sociology of Social Institutions, 7(15), 9–30. (In Persian) https://sid.ir/paper/378939/fa
Azadeh, M. A., & Tavakoli, A. (2007). Individualism, collectivism and religiosity. Cultural and Communication Studies, 3(9), 101–126. (In Persian)
Bauman, Z. (2023). Liquid love: On the fragility of human bonds (A. Sabiti, Trans.). Ghoqnoos Publishing. (Original work published 2003). (In Persian)
Benedict, R. (1934). Patterns of culture. Houghton Mifflin.
Boudon, R. (2004). The logic of social action (A. H. Nik-Gohar, Trans.). Javid Publishing. (Original work published 1979). (In Persian)
Durkheim, É. (1984). The division of labour in society (G. Simpson, Trans.). The Macmillan Company. (Original work published 1893)
Flick, U. (2022). An introduction to qualitative research (H. Jalili, Trans.). Nashr-e Ney. (Original work published 2022). (In Persian)
Foroughi, M. (2021). We Iranians: A historical and social context of Iranian traits. Nashr-e Ney. (In Persian)
Ghiyasvand, A. (2015). Women's world in the light of modern urban gendered spaces. Local Development (Rural-Urban), 7(2), 299–322. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jrd.2015.60565
Giddens, A. (1990). The consequences of modernity. Stanford University Press.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford University Press.
Javadi Yeganeh, M. R., & Hashemi, S. Z. (2008). A new look at the conflict between individualism and collectivism in sociology. Social Science Letter, (33), 131–161. (In Persian)
Karami, M. (2014). Individualism as individual utilities in social welfare function from the perspective of Islam and liberalism. Iranian Economic Essays with Islamic Approach, (21), 161–181. (In Persian).
Kazemi, A. (2022). The everyday in post-revolutionary society. Farhang-e Javid Publishing. (In Persian)
Nabavi, S. H. (2022). Individualism and collectivism in Iran: An analysis of the state of social ethics. Center for Cultural Observation Publishing. (In Persian)
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Ritzer, G. (2022). Contemporary sociological theory (M. Solasi, Trans.). Elmi Publishing. (Original work published 2019). (In Persian)
Rothstein, B. (2014). Social traps and the problem of trust (L. Rahbari & Colleagues, Trans.). Agah Publishing. (Original work published 2005). (In Persian)
Sadeghi Fasaei, S., & Aminian, E. (2014). Sociological analysis of social order according to types of normativity and affecting social factors. Social Studies and Research in Iran, 3(2), 285–310. (In Persian). https://doi.org/10.22059/jisr.2014.53141
Sariolghalam, M. (2017). Rationality and development. Farzan-e Rooz Publishing. (In Persian)
shoeybi, M. (2021). Expression of the Relationship between Extremism Individualism and Social cohesion in Citizens. Socio-Cultural Changes, 18(70), 77–96. (In Persian) https://doi.org/10.30495/jscc.2021.690271
Simmel, G. (1900). The philosophy of money. Routledge.
Taylor, C. (1991). The ethics of authenticity. Harvard University Press.
Triandis, H. C., & Gelfland, M. J. (1998). Converging measurement of horizontal and vertical individualism and collectivism. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 118–128.https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.1.118.
Weber, M. (1905). The Protestant ethic and the spirit of capitalism. Routledge.
توسعه محلی (روستائی-شهری)
دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33
پائیز و زمستان 1404
دی 1404
صفحه 267-282

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار