مسکن گروه‌های کم‌درآمد و تفکر ضد کم‌درآمدها؛ مورد مطالعه طرح مسکن مهر در ایران

نویسندگان

گروه توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

مسکن مهر، دست‌کم در ایدۀ ابتدایی، تنها طرحی است که در دهه‌های اخیر (مشخصاً پس از جنگ) به شکل عملی و در سطح گسترده به تأمین مسکن گروه‌های فرودست جامعه اختصاص یافت.
این مقاله روایتی انتقادی از طرح مسکن مهر است. پرسش اصلی مقاله این است که آیا پروژۀ مسکن مهر به اهداف پیش‌بینی‌شدۀ خود رسید. مقاله توصیفی-تحلیلی و روش آن اسنادی است و بر تحلیل اسناد و گزارش‌های رسمی، مطالعۀ برنامه‌ها و قوانین، آرشیو روزنامه‌ها، خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌ها، مطالب کتاب‌ها و مقالات و تحقیقات پیشین، منابع بصری مثل فیلم‌ها، دیدگاه مسئولان و کارشناسان و مهم‌تر از همه نظرات مردمی اتکا دارد که رکن اصلی این طرح بوده‌اند.
مقاله درنهایت می‌گوید مسکن مهر در دست دولت‌هایی که ایمانشان به سرمایه‌داری و بازار آزاد، از اساس نسبتی با زندگی گروه‌های فرودست نداشته است، به هیچ‌کدام از اهداف مورد نظر خود (کاهش نابرابری در برخورداری از مسکن مناسب، جلوگیری از افزایش بی‌رویۀ قیمت زمین و مسکن، کاهش اجاره‌نشینی، جلوگیری از افزایش حاشیه‌نشینی و ارتقای عدالت اجتماعی) نرسید و متقاضیان و ساکنانش را در سراسر کشور با نارضایتی گسترده به حال خود رها کرد.
مردم، همان‌طور که در طراحی و اجرای پروژۀ مسکن مهر هیچ نقشی نداشتند، در تحلیل و ارزیابی آن نیز نادیده گرفته شدند و نظرشان برای مسئولان و حامیان این طرح اهمیت نداشت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Subalterns Housing and Anti-Subaltern Thinking; Case Study: Mehr Housing Project in Iran

نویسندگان [English]

  • Hossein Imani Jajarmi
  • Mehdi Ebrahimi
Department of Development Studies, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran. Iran
چکیده [English]

The fallacy of the benevolence of governments is the foundation of numerous perceptions of housing policy. From this wording, it seems that the government is constantly trying to solve the housing problem. Mehr Housing is the sole initiative that has been practically and extensively dedicated to providing housing for the lower echelons of society in the past few decades, particularly following the war. This article is a critical narrative of the Mehr Housing Project. The primary inquiry of the article is whether the Mehr Housing Project has met its anticipated objectives. This project has been founded on the following: official reports, the examination of programs and laws, the archives of newspapers, news agencies, and websites, the contents of books and articles and previous research, visual sources such as films, the perspectives of officials and experts, and, most importantly, the opinions of the people. The article concludes that Mehr Housing for the poor is under the control of governments that have placed their faith in capitalism and the free market. It has failed to achieve any of its intended objectives, including reducing inequality in the enjoyment of adequate housing, preventing the indiscriminate increase in land and housing prices, reducing rents, preventing the increase in marginalization, and promoting social justice. Consequently, its applicants and residents throughout the country have experienced widespread dissatisfaction. The officials and supporters of this project did not consider the opinions of the people, as they had no involvement in the design and implementation of the project. Similarly, they were disregarded in the analysis and evaluation of the project.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Free Market
  • Housing
  • Iran States
  • Iran
  • Maskan-e-Mehr
  • Subalterns

مراجع

اباذری، یوسف (1400). بنیادگرایی بازار. تهران: دانشگاه تهران.
اسکات، جیمز سی. (1396). سلطه و هنر مقاومت. ترجمۀ افشین خاکباز. تهران: مرکز.
ایمانی جاجرمی، حسین و مسعودیان، مهدی (1398). سکونتگاه­های جدید و بازتولید نابرابری اجتماعی (تجربۀ زیستۀ ساکنان مسکن مهر صدرای شیراز)، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 8­ (1)، 199-222. https://doi.org/10.22059/jisr.2019.258589.691
باتلر، کریس (1399). آنری لوفور؛ سیاست فضایی، زندگی روزمره و حق به شهر. ترجمۀ نریمان جهانزاد. تهران: همشهری.
برِنر، نیل، مارکوزه، پیتر و مایر، مارگیت (1396). شهرها برای مردم، نه برای سوداگری. ترجمۀ محمود عبدالله­زاده. تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی.
بیات، آصف (1393). سیاست­های خیابانی: جنبش تهیدستان در ایران. ترجمۀ اسدالله نبوی. تهران: پردیس دانش.
بیات، آصف (1403). انقلاب را زیستن. ترجمۀ شیرین کریمی. تهران: بیدگل.
دیکچ، مصطفی (1399). فضا، سیاست و امر سیاسی، ترجمۀ ایمان واقفی، مجلۀ فضا و دیالکتیک، 16.
رضوانی نراقی، اشکان (1399). از غیررسمیِ خردمندانه تا رسمیِ (غیر)عقلایی، فصلنامۀ آبادی، 27 (83-84).
شفیعی، امیر (1398). مسکن فقط کالا نیست، ماهنامۀ فصل حق ملت، 4.
صادقی، علیرضا (1397). زندگی روزمرۀ تهیدستان شهری. تهران: آگاه.
صادقی، علیرضا (1402). شهرنشینیِ نولیبرال و سکونتگاه­های غیررسمی، مجلۀ توسعۀ محلی (روستایی- شهری)، 15 (1)، 67-86. https://doi.org/10.22059/jrd.2023.354096.668784 
کینگ، پیتر (1399). بنیان­ها در مطالعات مسکن. ترجمۀ ابوالفضل مشکینی و دیگران. تهران: دانشگاه تهران.
لوفور، هانری (1395). تولید فضا. ترجمۀ محمود عبدالله­زاده. تهران: مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهر تهران.
لوفور، هانری (1400). اندیشۀ مارکسیستی و شهر. ترجمۀ همن حاجی­میرزایی. تهران: همشهری.
مادن، دیوید و مارکوزه، پیتر (1399). در دفاع از مسکن. ترجمۀ علی طیبی. تهران: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی.
هاروی، دیوید (1395). فضاهای امید. ترجمۀ علیرضا جباری. تهران: نقد افکار.
هاروی، دیوید (1395). عدالت اجتماعی و شهر. ترجمۀ محمدرضا حائری. تهران: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.
هاروی، دیوید (1396). از حق­به­شهر تا شهرهای شورشی. ترجمۀ خسرو کلانتری و پرویز صداقت. تهران: آگاه.
 
Refernces
Abazari, Y. (2021). Market Fundamentalism. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
Bayat, A. (2014). Street Politics: Poor Movements in Iran. Translated by: Nabavi, A. Tehran: Pardise Danesh. (In Persian)
Bayat, A. (2024). Revolutionary Life. Translated by: Karimi, Sh. Tehran: Bidgol. (In Persian)
Brenner, N., & Marcuse, P. and Mayer, M. (2017). Cities for People, Not for Profit. Translated by Abdollahzadeh, M. Tehran: Office of Cultural Studies. (In Persian)
Butler, C. (2020). Henri Lefebvre: Spatial Politics, Everyday Life and the Right to the City. Translated by: Jahanzad, N. Tehran: Hamshahri. (In Persian)
Dike, M. (2020). Space, Politics, and the Political. Translated by: Vaghefi, I. Journal of Dialecticalspace, 16. (In Persian)
Harvey, D. (2016). Spaces of Hope. Translated by: Jabbari, A. Tehran: Naghde Afkar. (In Persian)
Harvey, D. (2016). Social Justice and the City. Translated by: Haeri, M. Tehran: TMICTO. (In Persian)
Harvey, D. (2017). From the Right to the City to the Urban Revolution. Translated by: Kalantari, Kh., & Sedaghat, P. Tehran: Agah. (In Persian)
Imani, H., & Masoudian, M. (2019). New Settlements and Reproduction of Social Inequality. Social Studies and Research in Iran, 8(1), 199-222. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jisr.2019.258589.691
King, P. (2020). Basics in Housing Studies. Translated by: Meshkini, A. and etc. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
Lefebvre, H. (2000). Writing on Cities, selected. Translated and introduced by Eleonore Kofman and Elizabeth Lebas. UK and USA: Blackwell Publishers.
Lefebvre, H. (2016). The Production of Space. Translated by: Abdollahzadeh, M. Tehran: TURPC. (In Persian)
Lefebvre, H. (2021). Marxist Thought and the City. Translated by: Hajimirzaei, H. Tehran: Hamshahri. (In Persian)
Madden, D., & Marcuse, P. (2020). In Defense of Housing. Translated by: Tayyebi, A. Tehran: BHRC. (In Persian)
Potter, R. B., & Lloyd-Evans, S. (2014). The City in the Developing World. London and NewYork: Routledge.
Rezvani, A. (2020). From Wisely Informal to Irrational Formal, Journal of Aabadi, 27 (83-84). (In Persian)
Sadeghi, A. (2018). Everyday life of the Urban Poor. Tehran: Agah. (In Persian)
Sadeghi, A. (2023). Neoliberal Urbanization and Informal Settlements. Community Development (Rural-Urban), 15 (1), 67-86. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jrd.2023.354096.668784  
Scott, James C. (2017). Domination and the Arts of Resistance. Translated by: Khakbaz, A. Tehran: Markaz. (In Persian)
Shafiei, A. (2019). Housing is not just a Commodity, Journal of Fasle Haghe Mellat, 4. (In Persian)
 
توسعه محلی (روستائی-شهری)
دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33
پائیز و زمستان 1404
دی 1404
صفحه 343-361

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار