2021-09-17T08:51:26Z
https://jrd.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8024
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
صفحات آغازین
2015
09
23
1
4
https://jrd.ut.ac.ir/article_60566_9b1d541dbf5e5ff222b12441a0d1c459.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
مبانی «امراجتماعی» روستایی: به سوی جامعهشناسی خودبسنده و بومی
موسی
عنبری
ادبیات جامعهشناسی اجتماعات محلی و روستایی در ایران، کنش اجتماعی بومی را عمدتاً بر پایۀ ارکان اقتصاد سیاسی شامل نظام قدرت، منابع ثروت و شیوههای تولید اقتصادی تحلیل کرده است. به عبارت دیگر در این گفتمان، حیات روستایی بیش از هر چیزی با مقولات «دولت»، «زمین»، «آب» و «اشکال بهرهبرداری» تبیین شده است. با اینکه ارزش تبیینگری این مقولات با فرض خودبسندگی جامعهشناسی یعنی «تحلیل امر اجتماعی با امر اجتماعی دیگر» در تنافر است، اما باید دید این مقولات چه نسبتی با «امر اجتماعی» دارند و چه سطحی از تبیین آن را بر دوش میکشند. هدف مقالۀ حاضر، نشان دادن اهمیت جایگاه «جامع»ها در بازتولید حیات اجتماعی در جوامع بومی و محلی است. مقاله با تحلیل نقاط قوت و ضعف جامعهشناسی دورکیمی و تأکید بر ادبیات نوین جامعهشناسی، شکلی از تحلیل جامعهشناختی با نام «جامعهشناسی خودبسنده و بومی» را معرفی میکند که از تقلیلگرایی میگریزد و برای تشریح مبانی کنش اجتماعات انسانی خاصه اجتماعات محلی و بومی قابل استفاده است. جامعهشناسی خودبسنده، با بیان تعریف نوین از «امر اجتماعی» و «حق میدان» جامعهشناسی، راهی برای ورود به مقولات زمان، مکان، طبیعت و اقتصاد میجوید و در مورد نسبت لوکالیتی (نماد طبیعت و مکان) با کامیونیتی (نماد اجتماع و فرهنگ) داوری میکند. در این برداشت، نقاط تلاقی ذهنیت (باورها و فرهنگ) و ساختهای مرفولوژیک و مکانی اجتماع روستایی، مبناهای خلق و تداوم کنش اجتماعی تلقی میشوند. این نوع جامعهشناسی، به جای توقف بر مفاهیم ثروت، قدرت و اقلیم، بر مفهوم «جامع«ها به عنوان عناصر تنظیمگر کنش اجتماعی تمرکز میکند. جامعهای عبادتگاهی، مناسکی، هنجاری و مبادلهای، مولد عمل اجتماعی به حساب میآیند.
تعیین اجتماعی
جامعهشناسی خودبسنده
جامعها
مبانی امر اجتماعی
واقعیت اجتماعی
2015
09
23
173
198
https://jrd.ut.ac.ir/article_60559_b570ee0f1534afbf663dcf3455c1ce78.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
مطالعۀ تحول تمشیت امور روستا از مهارگری تا تمرکز در دوران قبل از اصلاحات ارضی
مهدی
طالب
حسین
ایمانی جاجرمی
شاپور
سلمانوندی
تمشیت امور روستا در طول تاریخ و تا انجام برنامه تحول ساختاری اصلاحات ارضی، متأثر از نظام زمینداری و مالکیت زمین بود. هدف این مقاله مطالعۀ نحوۀ سامانبخشی امور روستا در دورۀ نظام زمینداری و نظام مالکیت زمین قبل از اصلاحات ارضی (قبل از دهۀ 1340 ه.ش.) است. روش این پژوهش کیفی است که با شیوۀ تحلیل تاریخی انجام گرفته است. از یافتههای مهم این تحقیق، شناخت دو مضمون عمده برای تمشیت امور روستا، مهارگری- انحصار و تمرکز مدیریت است. در دورهای که نظام زمینداری حاکم بود، به دلیل موقتی بودن حاکمان، استفاده دورهای و دست به دست شدن زمینها میان زمینداران، نظام پایداری برای تمشیت امور روستا شکل نگرفت. تمشیت امور روستا در این دوره به شکل مهارگری- انحصاربود: در این دوره زمینداران از طریق اخذ خراج و انواع مالیات سنگین، تصرف انحصاری زمین و روابط فرا اقتصادی با روستاییان ادارۀ امور روستا را به منظور حفظ منافع خود در دست داشتند. در دورۀ «مالکیت زمین» که با لغو تیولداری شدت یافت، تمرکز مدیریت بر امور روستا هم شکل گرفت، تدابیر اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مالک، قدرت اجرایی و نظارتی کدخدا و همچنین تدوین قوانین دولتی مضمونهای عمدۀ مدیریت متمرکز روستا در این دورهاند. نتیجۀ این پژوهش نشان میدهد که به احتمال، در دوران «نظام زمینداری» که برگزیدگان حکومت، صاحب اصلی زمین بودند، اجبار سیاسی و در دوران «مالکیت زمین» اجبار اقتصادی-سیاسی بر تمشیت امور روستاها حاکم بوده است. متعاقب این نتیجه، تمشیت امور روستا با اجبار سیاسی، منتهی به «مهارگری- انحصار» امور روستا و اجبار اقتصادی-سیاسی به «تمرکز مدیریت» روستا منجر شده است.
تمشیت امور روستا
تمرکز مدیریت
دورۀ مهارگری- انحصار
مالکیت زمین
نظام زمینداری
2015
09
23
199
220
https://jrd.ut.ac.ir/article_60560_3a54c8f09c894099099e37080e3f5963.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
بازتعریف جامعهشناختی مفهوم محله از نگاه ساکنان: مطالعۀ پدیدارشناسی محلۀ کن منطقۀ 5 شهر تهران
سیده مائده
قرشی
مصطفی
ازکیا
محمد صادق
مهدوی
در عصر حاضر "شهرنشینی" به مثابۀ یکی از پدیدههای اجتماعی که میتواند زمینهساز توسعه باشد و خود معلول توسعه است، از ضروریات زندگی محسوب میشود. شهر را نه ساختمانها و مبلمان شهری بلکه تعاملات شهروندان و حس شهروندی میسازد و به آن هویت میبخشد. محله خردترین واحد در یک نظام شهری است. این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال است که در یک پهنۀ وجود، چه مؤلفههایی سبب میشود ساکنان، ادراک زیستن در محله را داشته باشند. هدف مقاله بازتعریف مفهوم محله در ذهن ساکنان آن و روش مورد استفاده پدیدارشناسی توصیفی است. جامعۀ مورد مطالعه محلۀ کن واقع در منطقۀ 5 شهر تهران است. تعداد شرکتکنندگان در مصاحبهها 32 نفر بودهاند و از اشباع نظری نیز استفاده شده است. در این مقاله مفاهیم و نظریههای پاتنام، کولی، لینچ، شولتز و راپاپورت نیز به کار برده شده است. از بررسی و تحلیل مصاحبههای انجامشده، سه درونمایۀ اصلی "هویتبخشی"، "سرمایۀ اجتماعی" و "امر ذهنی" به دست آمده است که ترکیب این سه درونمایه، تعریف "محله" در ذهن ساکنان کن است. تفسیر اطلاعات نشان میدهد که تنها نمیتوان از منطق اعتباری و کالبدی به پدیدۀ محله نگریست. شاخصهای غیر کالبدی در تشخیص و ماهیت محله نقش اساسی دارد.
امر ذهنی
پدیدارشناسی
سرمایۀ اجتماعی
محله
هویتبخشی
2015
09
23
221
240
https://jrd.ut.ac.ir/article_60561_f3dcde084a2fa389157fe283ca1cbe95.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
مسکن مهر و حق به شهر جماعتهای جدید: مطالعۀ موردی پروژۀ پرند
پویا
علاءالدینی
مریم
جمشیدی نسب
در این مقاله، پروژۀ مسکن مهر شهر جدید پرند، از منظر حق به شهر جماعتهای شکلگرفتۀ جدید، ارزیابی میشود. دادههای مورد نیاز در دو نوبت، یک بار در سال 1391 هنگام بهرهبرداری و اسکان اولیه و بار دیگر در سال 1394، گردآوری شده است. روش تحقیق کیفی است. جمعآوری اطلاعات از طریق مشاهده، مصاحبه با دستاندرکاران و ساکنان و بررسی اسناد صورت گرفته است. یافتهها حاکی از آن است که تأمین سرپناه ارزانقیمت در حومۀ شهر الزاماً تأمینکنندۀ عدالت نیست و احتمال دارد بر میزان برخورداری بهرهبران از حق به شهر اثر منفی بگذارد. از جمله ممکن است در قبال بهرهمندی از سرپناه ملکی فرصتهای اشتغال برای بسیاری از آنان کاهش بیابد. از آنجا که طبق پیشنهادهای طرح جامع مسکن جدید قرار است به جای مسکن مهر فعالیتهای جدیدی برای تأمین مسکن کمدرآمدان اجرا شود، بهتر است در صورتبندی این تمهیدات تجربۀ پروژههای مسکن مهر در نظر گرفته شود. به ویژه، دستاندرکاران باید هنگام تهیه و اجرای برنامههای مسکن کمدرآمدان خدمات جانبی و دسترسیهای مورد نیاز (مانند اشتغال، آموزش، بهداشت و سایر خدمات شهری) را در کانون توجه قرار بدهند.
ارزیابی
پرند
حق به شهر
مسکن مهر
عدالت اجتماعی
2015
09
23
241
258
https://jrd.ut.ac.ir/article_60562_f2a0d77e1281b140a037ecd69dd8b509.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
تحلیلی بر تقابل مشکلات مهاجران در دو جامعۀ روستایی و شهری: مورد مطالعۀ مهاجران روستایی شهر نورآباد فارس
سعید
امان پور
محمد رضا
امیری فهلیانی
این مطالعه در پی شناخت و درک مسائل و مشکلاتی است که قشر مهاجر در دو جامعۀ شهری و روستایی با آن مواجهاند. از دیگر اهداف این مقاله تحلیل وضعیت سکونتی و تصمیمات آتی به منظور ارتقای سطح کیفی محل سکونت این افراد در شهر و همچنین کمک به بهبود وضعیت روستاها برای جلوگیری و یا کاهش روند مهاجرت روستایی به شهر و کمک به پایداری اجتماعی است. روش پژوهش حاضر، ترکیبی از روش پیمایشی، توصیفی- تحلیلی مبتنی بر پرسشنامه و بازدید میدانی است. با استفاده از مدل تاپسیس و آنتروپی شانون به بررسی یافتههای حاصل از پژوهش پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با توجه به این که مهمترین عوامل مؤثر بر مهاجرت روستاییان شهرستان ممسنی به شهر نورآباد، عوامل اقتصادی و کمبود خدمات رفاهی در سطح روستاهای شهرستان بوده، باز در محلاتی همچون اسکان عشایر ساکن شدهاند که این محلهها در ردۀ محلههای محروم از امکانات و خدمات شهری قرار دارند. این افراد چه در سطح روستا و چه در محلات شهری کمترین خدمات را داشتهاند.
ارزیابی
خدمات شهری
شهر نورآباد
مهاجرت روستایی
مدل تاپسیس
2015
09
23
259
276
https://jrd.ut.ac.ir/article_60563_a8dfaa9fa4a1ddc04d763b5f27e88a00.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
بررسی و تحلیل رضایتمندی روستاییان از کیفیت خدمات دهیاریها با بهرهگیری از مدل تحلیل شکاف: مورد مطالعۀ شهرستان بناب
وکیل
حیدری ساربان
علی
مجنونی توتاخانه
مجتبی
مفرح بناب
پژوهش حاضر با بهرهگیری از مدل شکاف به ارزشیابی کیفیت خدمات دهیاریها میپردازد. بدین منظور 32 گویه در ابعاد رفتاری، کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی تعریف شده است. این تحقیق از نوع کاربردی و از لحاظ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. برای محاسبۀ روایی، 50 پرسشنامه توزیع شد و با دادههای کسبشده و استفاده از فرمول ویژۀ کرونباخ آلفا، پایایی بخشهای مختلف پرسشنامۀ تحقیق 88/0 الی 90/0 به دست آمد. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش حاضر در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. جامعۀ آماری شامل 14559 سرپرست خانوار روستایی بوده که از این تعداد، بر اساس فرمول کوکران 400 خانوار به عنوان حجم نمونه و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. نتایج نشان داد که در تمام ابعاد مذکور، کیفیت خدمات دهیاریها اندک بوده و شکاف بین ادراک و انتظار روستاییان به ویژه در بعد اقتصادی بیش از سایر ابعاد است. همچنین مشخص شد بین متغیرهایی چون کیفیت رفتار دهیار، سن دهیار و شرکت وی در دورههای آموزش ضمن خدمت با کیفیت خدمات دهیاری در ابعاد گوناگون، ارتباط مثبت وجود دارد. علاوه بر این از نظر عواملی چون سطح تحصیلات دهیار، شغل دوم و نوع حضور وی در روستا تفاوت معناداری در کیفیت خدمات دهیاریها مشاهده شد. بر این اساس به منظور بهبود کیفیت خدمات دهیاریها و افزایش رضایت روستائیان، مواردی نظیر تمهید هماهنگیها و همکاریهای بین بخشی و سازمانی و توجه به مؤلفههای رفتار سازمانی، تجربه، تحصیل و آموزش ضمن خدمت پیشنهاد شده است.
دهیاری
شهرستان بناب
کیفیت خدمات
مدل شکاف
مدیریت روستایی
2015
09
23
277
298
https://jrd.ut.ac.ir/article_60564_429e92ea17bfe5fb997bb89b72be73ce.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
دنیای زنان در پرتو فضاهای جنسیتی شهری مدرن
احمد
غیاثوند
امروزه در جامعۀ ایران وضعیت زنان ارتباط نزدیکی با تحولات و پیشرفتهای مدرن دارد. یکی از زمینههای تغییر در دنیای زنان، توسعۀ فضاهای شهری زنانهای است که در شهرهای مختلف به ویژه تهران ایجاد شده است. مطالعۀ حاضر درصدد بررسی تحولاتی است که تحت تأثیر فضاهایی جنسیتی شهری مدرن در قالب مجموعۀ شهربانو صورت گرفته است. این تحولات در قالب تغییر در فرصتهای اجتماعی (بهبود فرصتهای فراغتی و توانمندسازی زنان)، هنجارهای اجتماعی (مدرنشدن نقش خانگی و تغییر نگرش جنسیتی) و فضاهای اجتماعی (بازنمایی هویت جنسیتی و شکلگیری پاتوقهای زنانه) قابل مطالعه است. پژوهش حاضر به روش پیمایش انجام گرفته و جامعۀ آماری آن را کلیۀ زنان استفادهکننده از مجموعههای شهربانو در چهار منطقۀ شهرداری تهران در سال 1391 تشکیل میدهد. حجم نمونه مطابق فرمول کوکران برابر با 237 نفر و شیوۀ نمونهگیری چندمرحلهای است. از شیوۀ اعتباریابی صوری و سازه و همچنین آزمون آلفای کرونباخ برای محاسبۀ پایایی استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد آثار تحول در ارزشها و هنجارهای جنسی و جنسیتی زنان در جامعۀ ایران در قالب دو مفهوم تغییر در «فیزیک زنان» و «فکر زنان» قابل تحلیل است که به نوبۀ خود موجب تغییر در «دنیای سنتی» و گرایششان به «دنیای مدرن» شده است. از منظر جامعهشناختی این تغییر را میتوان تغییر از جایگاه «اجتماع» به «جامعه» از نوع تونیسی دانست؛ مؤلفههای این تغییر عبارتند از: شکلگیری نوعی «فردگرایی مدرن» در بین زنان، افزایش کسب مهارت و آگاهی مدرن در بین زنان و گسترش مشارکت اجتماعی.
اجتماع و جامعه
دنیای زنان
شهر تهران
فضاهای جنسیتی
مجموعۀ شهربانو
نقش زنان
2015
09
23
299
322
https://jrd.ut.ac.ir/article_60565_ce433a6ced6bc4dc61712fa60eb17fe4.pdf
توسعه محلی (روستائی-شهری)
توسعه محلی (روستائی-شهری)
2008-8981
2008-8981
1394
7
2
صفحات پایانی
2015
09
23
1
13
https://jrd.ut.ac.ir/article_60567_f0785a77f34830a51de52e9b6cc399c2.pdf